مقدمه:
مقاله حاضرگزارش مشترك وزير آموزش و پرورش و وزير بهداشت در مورد وضعيت آمادگى جسمانى دانش آموزان آن كشور است . از آنجا كه روند زندگى جامعه ايرانى هم از الگوهاى مشابهى (همچون سرگرمى هاى كم تحرك و الكترونيكى و غيره ) پيروى مى كند و حتى محدوديت هاى بيشترى براى فعاليت بدنى نوجوانان وجود دارد آگاهى از محتواى اين مقاله ممكن است براى مديران و مسئولان و معلمان تربيت بدنى مفيد واقع شود.
فوائد فعاليت بدنى:
گزارش مقام ارشد پزشكى آمريكا در سال 1996 تحت عنوان فعاليت بدنى و سلامت فوايد بسيارى را در زمينه سلامت براى شركت منظم در فعاليت هاى بدنى برشمرد . از جمله كاهش خطر مرگ زودرس در اثر بيماريهاى قلبى، ديابت ، فشار خون بالا و سرطان قولون .
اگر كمبود فعاليت بدنى با رريم غذايى نامناسب توام شود تاثير آن بر سلامت ويرانگر خواهد بود و بطور متوسط سالانه به 300000مورد مرگ خواهد انجاميد. گزارش مقام ارشد پزشكى روشن نمود كه فوائد فعاليت بدنى محدود به افراد بزرگسال نيست ، بلكه شركت منظم در فعاليت هاى بدنى در كودكى و نوجوانى.
1_ به ساخته شدن و حفظ استخوانها، عضلات و مفاصل سالم كمك مى كند.
2_ در كنترل وزن ، ساختن بافت عضله و كاهش چربى موثر است .
3_ در نوجوانانى كه استعداد ابتلا به فشار خون دارند مانع بالا رفتن فشار خون مى شود يا شروع آن را به تاخير مى اندازد.
3_ احساس اضطراب و دلواسى و تنش را كاهش مى دهد.
4- فعاليت بدنى از طريق تاثير بر سلامت ذهنى ممكن است ظرفيت دانش آموزان را براى يادگيرى افزايش دهد. اگرچه پژوهش تاكنون رابطه مستقيمى بين فعاليت بدنى و پيشرفت درسى نشان نداده است چنين ارتباطى غيرمنتظرهبه نظر نمى رسد.
پژوهش ها معلوم كرده اند كه شركت در فعاليت بدنى عزت نفس نوجوانان را افزايش مى دهد و از اضطراب و دلواپسى و تنش آنان مى كاهد. فعاليت بدنى از طريق تاثير بر سلامت ذهنى ممكن است ظرفيت يادگيرى دانش آموزان را افزايش دهد. در يك پژوهش معلوم شد كه صرف زمان بيشتر در كلاس تربيت بدنى هير تاثير زيانبارى بر نتايج شركت دانش آموزان ابتدايى در آزمون هاى استاندارد شده درسى نداشته است . در حقيقت شواهدى وجود دارد كه دو سال شركت در برنامه آمادگى جسمانى مرتبط با سلامت تاثيرات مطلوبى بر دست آوردهاى تحصيلى دانش آموزان داشته است . شركت در فعاليت بدنى و ورزشها مى تواند سلامت اجتماعى، بدنى و ذهنى نوجوانان را ارتقاءدهد. پژوهش ها نشان داده اند احتمال ابتلاى دانش آموزانى كه در مسابقات بين مدارس شركت مى كنند به سيگار و يا موادمخدر كمتر از ديگر همتايان آنهاست و احتمال باقى ماندن در مدرسه ، رفتار مناسب و موفقيت هاى درسى در مورد آنها بيشتر است . برنامه هاى ورزشى و فعاليت هاى بدنى مى تواند دانش آموزان را با كار تيمى، خود انضباطى ، روحيه ورزشكارى،رهبرى و اجتماعى شدن آشنا سازد. به عبارت ديگر فقدان چنين فعاليت هايى ممكن است نوجوانان را در برابر موادمخدر و خشونت آسيب پذيرتر كند. يكى از فوايد عمده فعاليت بدنى اين است كه به مردم كمك مى كند تا آمادگى جسمانى خود را بهتر كنند. آمادگى جسمانى وضعيتى است كه به فرد اجازه مى دهد فعاليت هاى روزانه خود را با انژرى انجام دهد، در مجموعه اى از فعاليت هاى بدنى شركت جويد و خطر آسيب به سلامتى را در او كاهش دهد. پنج جزء اصلى آمادگي جسمانى لازم براى سلامت مطلوب عبارتند از : استقامت قلب و گردش خون ، قدرت عضلانى، استقامت عضلانى، انعطاف پذيرى و تركيب بدنى (درصد چربى و عضله ).
كروه دوم از اين اجزاءكه آمادگي جسمانى مرتبط با ورزش ناميده شده اند عبارتند از توان ، سرعت ، حابكى، تعادل و زمان عكس العمل . اگرحه اجزاى آمادگي جسمانى مرتبط با ورزش براى حفظ سلامت جسمانى ضرورى نيستند از حيث اجراى حركات ورزشى و يا انجام كارهاى سنگين از قبيل آنچه در خدمت وظيفه يا در موقعيت هاى اضطرارى پيش مى آيد مهم بشمار مي ايند.
نوجوانان به جه مقدار وفعاليت بدني نيازدارند: در گزارش مقام ارشد پزشكى چنين نتيجه گيرى شده است كه :
1_ كسانيكه معمولا غيرفعال هستند مى توانند سلامت خويش را با پرداختن به فعاليت منظم در حد متوسط بهبود بخشد.
2_ براى دستيابى به سطح بالاتر سلامت لازم نيست فعاليت بدنى از شدت زيادى برخوردار باشد.
3_ با افزودن به مقدار(مدت ، تواتر يا فركانس ، شدت ) فعاليت بدنى مى توان به فوايد بيشترى در زمينه سلامت هست يافت .
مرور و بررسى دقيق علمى هر مورد مقدار نياز دانش آموزان ابتدايى و نوجوانان به فعاليت بدنى و اينكه چه نوع فعاليت براى آنها مناسب است منجر به پذيرفته شدن دو سرى از توصيه هاى مناسب شد. كنفرانس اجتماع بين المللى در مورد راهنماى فعاليت هاى بدنى براى نوجوانان توصيه هاى زير را منتشر كرد:
1- نوجوانان بايد به صورت روزانه يا بيشتر روزهاى هفته فعالى باشند كه اين مى تواند در قالب بازيها، ورزشها، كار،جابجايى از مكانى به مكان ديگر، تفريحات سالم يا ورزش برنامه ريزى شده در چهار چوب خانواده ، مدرسه و يا جامعه صورت گيرد.
2- نوجوانان بايد هر هفته در سه جلسه فعاليت يا بيشتر كه هر جلسه 20دقيقه يا بيشتر طول بكشد و شدت آن هر چد متوسط يا شديد باشد شركت جويند. نيازهاى مربوط به رشد كودكان با نوجوان و بزرگسالان متفاوت است . انجمن ملى ورزش و تربيت بدنى (NASPE ) راهنمايى هايى در زمينه فعاليت بدنى دانش آموزان ابتدايى منتشر ساخته كه به قرار زير است :
1_ دانش آموزان ابتدايى بايد در همه يا بيشتر روزهاى هفته هر روز به مدت حداقل 30تا 60 دقيقه در فعاليت هاى متنوع مناسب با سن و سطر رشد خود شركت جويند.
2- شركت در 60 دقيقه تا چند ساعت فعاليت به صورت روزانه و از نمونه فعاليت هاى مناسب با سن و سطر رشد توصيه مى شود.
3_ بعضى از فعاليت هاى كودك در هر روز بايد به دورههاى 10 تا 15 دقيقه اى يا بيشتر تقسيم شود و داراى شدت متوسط تا شديد باشد. اين فعاليت بايد به صورت متناوب و يك در ميان از شدت متوسط و بالا برخوردار باشد و دوره هاي استراحت بين مراحل در نظر گرفته شود.
4- كودكان نبايد مدت طولانى بدون وقفه به فعاليت پردازند.
يكى از اهداف پروژه آدم هاى سالم براى سال 2010كه يك طرح ملى اس اين است كه ميزان فعاليت هاى بدنى شديد و متوسط در ميان نوجوانان افزايش يابد از جمله براى جابجايى از راه رفتن و دوچرخه سوارى استفادمي شود و ضمنا مدتى كه نوجوانان صرف تماشاى تلويزيون مى كنند كاهش يابد. علاوه بر اين پروژه آدم هاى سالم براى سال 10 20 شركت در فعاليت هاى بدنى را به عنوأن يكى از 10 شاخص راهبردى ملى در نظر گرفته است . از دو هدفى كه در سنجش ميزان پيشرفت اين شاخص مورد استفاده قرار مى گيرد يكى متوجه نوجوانان است :
تعداد نوجوانانى كه سه روز يا بيشتر در هفته هر بار به مدت 20 دقيقه يا بيشتر در فعاليت بدنى شركت ميكنند افزايش يابد.
پروژه آدم هاى سالم براى سال 10 20اهداف ملى در زمينه آمادگى جسماني نوجوانان را مشخص نمى كند. دليل آن تاحدودى اين است كه هنوز توافق علمى هر زمينه آزمون ها و نورم هاى طبقه بدى وجود ندارد. اما در اين زمينه كه آزمون هاى آمادگى جسماني بايد بر آمادگى جسماني مرتبط با سلامت تاكيد داشته باشد و اينكه معيارهاى نفسير نتايج آزمون ها بايد بر پايه ارتباط بين فعاليت بدى و ملامت قرار داشته باثد . نه بر پايه مقايسه با ساير دانش آموزان (به سوان سال نورم ها)، به همه كودكان و نوجوانان فرصت مى دهد تا موفتيت را تجربه كنند. رابطه بين آمادگىجسمانى و سلامت را تقويت مى كد و اين مفهوم را كه فردمى تواند آمادگى جسمانى داشته باشد بدون آنكه قهرمان باشد موردتاكيد قرار مى دهد.
در راهنماى رژيم غذايى براى امريكاييان كه اساس همه فعاليت هاى دولت فدرال را در مورد تغذيه تشكيل مى دهد به همه امريكاييان تاكيد شده است كه هر روز به فعاليت بدنى بپردازند. و به كودكان و نوجوانان توصيه شده است روزانه حداقل 10 دقيقه فعاليت بدنى با شدت متوسط داشته باشد.
نوجوانان تا چه حد آمادگى جسمانى وفعاليت بدنى دارند:
راه رفتن و دوچرخه سوارى توسط كودكان و نوجوانان 5 تا 15 ساله از 1977 تا 1995 ، 40درصد كاهش يافته است . داده هاى موجود نشان مى دهد كه كودكان يكى از فعال ترين اقشار جامعه هستند ولى سطح فعاليت بدنى آنان با نزديك شدن به سن بلوغ و نوجوانى و جوانى رو به كاهش مى گذارد. باوجود اين بسيارى از كودكان و نوجوانان نيز در حد مطلوب و توصيه شده به فعاليت بدنى نمى پردازند. مركز كنترل و پيشگيرى بيماريها ( CDC,S) و سيستم كنترل رفتاره اى مخاطره آميز جوانان ( YRBSS) در سال 1999 دادههايى را از يك جامعه نمونه دانش آموزى بين 9 تا 12 سال در سطح كشور جمع آورى نمود كه نشان داد:
ا- بيش از يك نفر از هر سه نفر (35%) در فعاليت شديد و منظم بدنى شركت نمى كنند.
2- شركت منظم در فعاليت هاى شديد بدنى براى دانش آموزان كلاس نهم 73درصد است كه در كلاس دوازدهم به 61 درصد كاهش مى يابد.
3- تقريبا نيمى از دانش آموزان 45درصد در طول سال در هيچ رشته ورزشى شركت نمى كنند.
4- تقريبا نيمى از دانش آموزان حتى در كلاس درس تربيت بدنى هم ثبت نام نمى كنند.
5- ثبت نام در كلاس تربيت بدنى از 79درصد در كلاس نهم به 37درصد براى كلاس دوازدهمى ها گاهش مى يابد.
6- تنها 29درصد دانش آموزان ، روزانه در كلاس تربيت بدنى شركت مى كنند كه اين كاهش قابل توجهى نسبت به سال 1991است كه 32درصد از دانش آموزان دبيرستانى شركت مى كردند.